Türkiye’de önemli bir hukuk gelişmesi yaşandı ve Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan ‘süresiz nafaka’ düzenlemesini iptal etti. Bu karar, gerekçeli metniyle birlikte Resmi Gazete’de yayımlandı ve kamuoyunun ilgisini çekti. Mahkeme, özellikle nafakanın süresiz şekilde öngörülmesinin, kişilerin temel hak ve özgürlükleri üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğine dikkat çekerek, hukuki dengelerin yeniden gözetilmesi gerektiğini vurguladı.
Başlangıç noktası, Antalya 12. Aile Mahkemesi’nin, yürürlükteki Türk Medeni Kanunu’nun ilgili maddesindeki ‘süresiz’ ibaresine itiraz edilmesiyle ortaya çıktı. Mahkeme, bu iptal talebini Anayasa Mahkemesi’ne taşıdı ve mahkeme, yaptığı inceleme sonucu bu ifadenin Anayasa’nın 2, 5 ve 17. maddelerine aykırı olduğunu belirledi. Mahkeme, iptal kararından önce yedi aylık bir geçiş süresi tanıdı ve böylece, bu kararın yürürlüğe girmesi 30 Haziran 2027 tarihine ertelendi. Bu süre zarfında, TBMM’nin nafakanın süresiyle ilgili yeni düzenlemeleri yapması bekleniyor; böylece mevzuatta yeni kurallar belirlenmiş olacak.
İptal kararında, mahkeme özellikle nafaka yükümlüsünün mali yükümlülüklerini adil ve ölçülü şekilde yerine getirmesi gerektiğine vurgu yaptı. Mahkeme, süresiz nafakanın, kişilerin ruhsal, psikolojik ve ekonomik bütünlüğü üzerinde oluşturabileceği olumsuz etkilerin altını çizdi. Ayrıca, yasa yapıcıların, özellikle nafakanın süre ve ölçütlerini belirlerken, adil ve öngörülebilir kriterler getirmesi gerektiğinin altını çizdi. Bu bağlamda, mahkeme, taraflar arasındaki makul dengeyi korumanın devletin temel görevleri arasında olduğunu ifade etti. Yargı, bu karar ile birlikte, kamu yararını gözeterek, hem maddi hem de manevi açıdan sürdürülebilir, hukuki düzenlemelerin yapılmasının önemini vurguladı.
Yine de, mahkemenin iptali, yoksulluk nafakasını kapsayan bütün hükümleri içermiyor. Mahkeme, özellikle, boşanma sonrasında yoksulluğa düşecek tarafın altyapısını korumaya devam ediyor. Bu kapsamda, kusuru daha az olan veya kusuru olmayan eşlerin, mali gücü oranında nafaka talep etme hakkı korunuyor. Yoksulluk nafakası, yasal düzenlemelerde yoksulluğa düşecek kişinin maddi anlamda korunmasına devam ederken, aynı zamanda boşanma ve diğer sebeplerle ilgili çeşitli durumlar da göz önüne alınıyor. Bu nafaka türü, genellikle kadınlara ayrıcalık biçmeksizin, her iki tarafa da tanınıyor ve ömür boyu sürecek şekilde düzenlenmiyor. Ayrıca, alacak kişinin tekrar evlenmesi veya yaşam koşullarında iyileşme gibi durumlar, nafakanın sona ermesine neden olabiliyor. Mahkeme kararlarıyla, belirli koşullar altında nafakanın sona erdirilmesine ilişkin net kurallar getiriliyor ve bu, adil bir çözüm arayışının bir parçasını oluşturuyor.
